Dlaczego kobiety mają długie włosy?

Żeńska część obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Na porannym liczeniu komanda okazuje się, że jedna z więźniarek uciekła. 200 pozostałych kobiet zostało ustawionych w szeregu i czekają na decyzję, co w związku z tym się z nimi stanie. SS-mani grożą, że zostaną zdziesiątkowane, ale kobiety niespecjalnie się tym przejmują. Nawet te co dziesiąte w szeregu nie czują szczególnego strachu — i tak życie obozowe to ciągłe ryzyko śmierci. W końcu przychodzi decyzja z góry: uciekinierka nie była więźniem politycznym, a więc jej komando nie zostanie zdziesiątkowane, a jedynie… wszystkim zostaną ogolone włosy. Wydawałoby się, że więźniarki zostały łagodnie potraktowane, ale — co zaskakujące — dopiero na ten rozkaz kobiety zaczęły reagować: płakać i panikować. Nie przeszkadzała im wcześniej myśl o śmierci, ale wizja oszpecenia wywołała w nich strach. Golenie włosów w obozie koncentracyjnym było formą tortury, a przy okazji utrudniało łysym więźniom wtopienie się w tłum po ucieczce.

Ten artykuł możesz też wysłuchać w formie filmu na YouTube lub słuchowiska na Spotify.

Czy ta historia udowadnia nam, że dla kobiet włosy są ważniejsze od życia? Oczywiście nie. Warunki obozowe były na tyle straszne, że jestem w stanie wyobrazić sobie sytuację, w której niektórzy przyzwyczaili się do myśli o śmierci, ale wizja kolejnych tortur czy oszpecenia wywołała w nich strach. Nie zmienia to jednak faktu, że włosy są ważną częścią naszego życia, i w związku z tym zacząłem się nad nimi zastanawiać, zacząłem zadawać sobie pytania. Na przykład: Dlaczego nie mamy fryzjerów od rąk?

Kiedy zgolimy włosy na naszych rękach, oczywiście zaczynają one odrastać. Swoją drogą, nie stają się wtedy grubsze, a jedynie mogą się takie wydawać przez ściętą końcówkę. Ale później znowu włos wraca do normalnego kształtu. Jednak włosy na rękach będą odrastać tylko przez określony czas — zazwyczaj miesiąc lub dwa. Kiedy osiągną długość, jaką miały wcześniej, ich faza wzrostu, czyli anagen, zakończy się i od tego momentu włos będzie czekał na wypchnięcie przez następcę. Dzięki takiemu systemowi nie musimy podcinać włosów na naszym ciele. Ale włosy na głowie wydają się być wyjątkowe. Jeśli nie będziemy chodzić do fryzjera, będą rosnąć i rosnąć w nieskończoność. Czym one różnią się od włosów ciała?

Otóż właściwie niczym. Obowiązują je dokładnie te same zasady, co całe pozostałe futerko na naszym ciele — z tą różnicą, że włosy na głowie mają znacznie wydłużony okres wzrostu. Faza wzrostu włosów na głowie trwa średnio od dwóch do sześciu lat, i po tym okresie nasze włosy powinny zatrzymać swój wzrost na długości mniej więcej jednego metra. Ale w zależności od naszego stylu życia, wieku czy genów, maksymalna długość włosów może być różna. I tak rekordzistką w tej kwestii została pewna Chinka, której same włosy mają długość 5 metrów i 62 centymetry. Dla porównania — największa żyrafa na świecie jest tylko 8 centymetrów wyższa. Ten wynik może robić wrażenie, ale najprawdopodobniej nie zdziwiło was, że to właśnie kobieta jest posiadaczką najdłuższych włosów na świecie. W końcu w zdecydowanej większości kultur to panie preferują długie włosy. Ale w zasadzie dlaczego?

Żeby odpowiedzieć na to pytanie, musimy cofnąć się mniej więcej 2,5 do 3 milionów lat temu, kiedy to pierwsi ludzie rezygnowali z życia w dżungli na rzecz sawanny. Tam nasze gęste futerko tylko nas przegrzewało i przeszkadzało w poceniu się, a więc termoregulacji. Dlatego pozbyliśmy się niepotrzebnego owłosienia. Ale z jakiegoś powodu włosy na głowie czekał dokładnie odwrotny los — nie tylko je zachowaliśmy, ale jeszcze znacznie je wydłużyliśmy wbrew jakiejkolwiek logice. I okazuje się, że najprawdopodobniej obwiniać o to możemy tylko samych siebie. Zwyczajnie nasi przodkowie preferowali partnerów z dłuższymi włosami na głowie, bo po włosach można było łatwo ocenić, czy osobnik jest zdrowy i nie brakuje mu składników odżywczych. Długie włosy pełniły i nadal pełnią funkcję podobną do pawiego ogona. Jeśli włosy, czy też pióra na pawim ogonie, są cienkie i popękane, to najwyraźniej komuś brakuje składników odżywczych lub ma jakąś chorobę. Jeśli natomiast ktoś zapuścił długie i lśniące włosy — to dobrze byłoby z taką osobą spłodzić potomstwo, bo jest to zdrowy osobnik.

Długie włosy, oprócz funkcji godowej, dają nam też ochronę przed promieniowaniem ultrafioletowym ze Słońca. Do dzisiaj możemy zauważyć, że ludzie rasy ciemnoskórej, żyjący bliżej równika, mają włosy kręcone i zbite, ponieważ taki kształt przepuszcza mniej promieni. Tymczasem ludzie rasy białej, żyjący w umiarkowanych klimatach, wykształcili włosy prostsze, przepuszczające więcej promieni, tak żeby skóra głowy mogła produkować witaminę D.

Ale wracając do doboru naturalnego — nasi przodkowie preferowali długowłosych partnerów, bo świadczyło to o zdrowiu osobnika. A jako że to mężczyźni w pierwszej kolejności patrzą na cechy fizyczne partnerki, kobiety były wręcz zmuszone do zapuszczania długich włosów w celu reklamowania swojego zdrowia wśród potencjalnych partnerów. Przez tysiąclecia ten stan utrzymał się również do naszych czasów. Nie oznacza to jednak, że mężczyźni nigdy nie nosili długich włosów. Zdarzały się takie okresy historyczne, kiedy długie włosy zyskiwały popularność wśród panów, ale zazwyczaj dotyczyło to osób bogatszych, które mogły sobie pozwolić na pielęgnację. Nawet wtedy jednak w tej kwestii wciąż dominowały kobiety. Dzisiaj istnieje bardzo niewiele kultur, które premiują długie włosy u mężczyzn. Jednym z przykładów mogą być Masajowie — w znakomitej większości ścinają się oni na krótko, a długie włosy przeznaczone są wyłącznie dla młodych wojowników, którzy bardzo o nie dbają, często poświęcając godziny na pielęgnację. Jest to w końcu symbol ich siły i zdrowia. Ale w większości kultur, w tym u nas, to od dziewczyn wymaga się, żeby zapuszczały włosy. Stało się to tak powszechne, że już kilkuletnie dzieci rozróżniają płeć dorosłych na podstawie tonu głosu i właśnie długości włosów. Również dzieci w wieku szkolnym zaznaczają włosy jako najważniejszą różnicę pomiędzy płciami — nawet jeśli są już uświadomione o różnicach w genitaliach.

Ale o długie włosy trzeba dbać dużo bardziej niż o krótkie. Często zachodzą nam na oczy, zatykają odpływ pod prysznicem, a jeszcze do tego mogą zaplątać się w jakąś maszynę, narażając nas na niebezpieczeństwo. Dlaczego w takim razie w XXI wieku kobiety wciąż decydują się na zapuszczanie długich włosów?

Bo po prostu im się to opłaca. W jednym badaniu z 2006 roku kazano mężczyznom ocenić twarze kobiet bez włosów, a później te same twarze z włosami różnej długości. Okazało się, że kobiety ze średnimi i długimi włosami otrzymywały spory bonus w ocenach atrakcyjności. A dodatkowo — ten bonus był tym większy, im mniej urodziwa była twarz kobiety. Nieurodziwym kobietom szczególnie opłaca się zapuszczać włosy, bo znacznie zyskują wtedy na atrakcyjności. Wynika to z tego, że włosy odwracają uwagę od niekorzystnych elementów naszej twarzy. Według badań, długowłose dziewczyny sprawiają wrażenie młodszych, zdrowszych i bardziej kobiecych. A to postrzeganie przekłada się na lepszą jakość ich życia. Z kolei kobiety z krótkimi włosami postrzegane są jako bardziej niezależne, poważne i mniej kobiece. Już wśród dzieci w wieku szkolnym możemy zauważyć korzyści z posiadania długich włosów. Dziewczynki z długimi włosami są dwukrotnie częściej wskazywane jako popularniejsze i bardziej lubiane w klasie, w porównaniu do krótkowłosych dziewczynek. Natomiast w kategorii „kto jest najmilszą osobą w klasie” długowłose deklasują konkurencję prawie trzykrotnym przebiciem.

Poza długością istotnym elementem wyglądu jest kolor. I tutaj badania sugerują zgodność ze stereotypami. Blondynki są postrzegane jako bardziej atrakcyjne i młodsze, co nie jest dziwne, bo faktycznie nasze włosy ciemnieją z wiekiem, dopóki nie zaczną siwieć. Z kolei kobiety ciemnowłose postrzegane są jako bardziej inteligentne, a mężczyźni widzą w nich lepsze materiały na żony czy matki. Te stereotypy można jak najbardziej wykorzystać na swoją korzyść. Na przykład jedno badanie udowodniło, że blondwłose kelnerki otrzymują 25% więcej napiwków i są one wyższej wartości w porównaniu do kelnerek ciemnowłosych. Kobiety zostawiają kelnerkom zawsze tyle samo napiwków, niezależnie od ich koloru włosów — a zmiana, co nie jest zaskakujące, następuje wyłącznie wśród męskich klientów.

Z kolei w przypadku płci brzydkiej — nieco lepiej w kategorii atrakcyjności oceniani są mężczyźni o ciemnych włosach. Ale generalnie lepsze wrażenie sprawiają krótkowłosi. Tacy mężczyźni są postrzegani jako bardziej profesjonalni, poukładani, wpisujący się w pewne normy, a nawet uważani są za przystojniejszych. Ale to długowłosi wskazywani są jako bardziej atrakcyjni seksualnie, młodsi, bardziej żywiołowi i nieschematyczni. Jednocześnie jednak długowłosi mężczyźni są też postrzegani jako mniej kompetentni. Jedno badanie udowodniło, że kiedy osobą przekazującą wiedzę, na przykład nauczycielem, jest mężczyzna długowłosy, to jego uczniowie zapamiętują z takiej lekcji mniej, niż gdyby te same informacje przekazywał mężczyzna krótkowłosy. A to jest dla mnie zła informacja, jako że prowadzę kanał popularnonaukowy i mam długie włosy. Dobrze, że treść tego materiału czytacie w formie tekstowej, to przynajmniej nie widzicie moich „niekompetentnych” włosów.

Jak więc widać, nasze włosy potrafią znacznie zmienić postrzeganie nas przez innych, a co za tym idzie — potrafią mocno wpłynąć na nasze życie. To wszystko, co tym razem dla was przygotowałem. Jeśli nadal poszukujecie odpowiedzi na ciekawe pytania, to przejrzyjcie zakładkę z shortami na kanale czy na TikToku. A tymczasem — z mojej strony to wszystko. Do zobaczenia wkrótce! Cześć.

Źródła:
ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA LITTERARIA POLONICA 4(42) 2017 Barbara Czarnecka Włosy w kobiecych narracjach lagrowych
https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/07/19/dear-science-why-does-the-hair-on-my-head-grow-longer-than-the-hair-on-my-body/
SEX DIFFERENCES IN PHYSICAL ATTRACTIVENESS PREFERENCES Saul Feinman a & George W. Gill, 1978
Hair length, facial attractiveness, personality attribution: A multiple fitness model of hairdressing January 2006 Tamás Bereczkei, Norbert Meskó
The long-hair effect, GIZELLA BAKTAY-KORSÓS Revicw Of Psychology Vol. 6. NO. 1-2.37-42
Hair color and wages: Waitresses with blond hair have more fun Nicolas Guéguen, The Journal of Socio-Economics Volume 41, Issue 4, August 2012, Pages 370-372
Sutter, Edward 'An Experimental Study Of the Effect Of Long Hair Wom by Males upon Immediate Recall in the Situation (1972) Masters Theses
Age, Health and Attractiveness Perception of Virtual (Rendered) Human Hair 2016 Fink, B.; Hufschmidt, C.; Hirn, T.; Will, S.; McKelvey, G. & Lankhof, J.
Hair Color and Skin Color Together Influence Perceptions of Age, Health, and Attractiveness in Lightly-Pigmented, Young Women