Jak funkcjonują bliźnięta syjamskie?

Wstaje kolejny piękny dzień, budzisz się w swoim łóżku po relaksującym wypoczynku, a obok słodko śpi twoja najbliższa osoba. Twoja siostra!

Tak, siostra w tym wypadku to najbliższa osoba. W końcu spędzacie ze sobą dosłownie każdą chwilę. Można wręcz powiedzieć, że łączą was nie tylko więzy krwi, ale też więzy… krwioobiegu.

Ten artykuł możesz też wysłuchać w formie filmu na YouTube lub słuchowiska na Spotify.

Bliźnięta syjamskie, bo o nich mowa, to szczególny przypadek osób, które urodziły się złączone w jakiś sposób ze sobą. Już w piątym wieku przed naszą erą filozofowie starali się znaleźć przyczynę tego zjawiska, ale mamy podstawy by sądzić, że to zaburzenie rozwojowe pojawiało się w naszej populacji dużo, dużo wcześniej – prawdopodobnie od zawsze, ponieważ wśród małp, a także wielu innych gatunków zwierząt również odnotowujemy podobne przypadki. Przyczyna jest zawsze ta sama – niepoprawny podział zarodka podczas ciąży.

W normalnych okolicznościach plemnik zapładnia komórkę jajową i w ciągu kilku godzin zaczyna się ona dzielić tworząc powoli nowego człowieka. Raz na mniej więcej 250 przypadków, ten zbitek dopiero co powstałych komórek rozdziela się na pół, tworząc dwa niezależne zbitki, o takim samym materiale genetycznym, które dalej rozwijają się już oddzielnie jako bliźnięta jednojajowe. Ale niestety mniej więcej raz na 100 000 ciąż zdarza się, że podział następuje po czternastym dniu od zapłodnienia, a to już za późno, by przebiegł on poprawnie. Po dwóch tygodniach zarodek nie jest już losową zbieraniną uniwersalnych komórek, które można sobie byle jak podzielić. Teraz każda część ma przypisane zadanie. Da się już wskazać, gdzie będzie głowa, gdzie przód, a gdzie tył. Zarodek zyskuje swoją indywidualność i według niektórych to właśnie wtedy staje się człowiekiem.

I teraz wyobraźcie sobie, że w takim momencie, kiedy przepis na naszego człowieka jest już gotowy i zaczęliśmy budowę pierwszych struktur, ktoś nagle przychodzi i mówi, że w sumie chciałby dwójkę ludzi. No niestety, na tym etapie poprawne skopiowanie i rozdzielenie całej tej złożonej struktury graniczy z cudem, a jeśli mimo to spróbujemy, to zarodek albo tego nie przeżyje, albo powstaną bliźnięta syjamskie.

Około połowa takich zbyt późno podzielonych ciąż, kończy się śmiercią płodu jeszcze przed narodzinami, a przeżywalność po narodzinach nie przekracza kilkunastu procent. Nasze organizmy po prostu nie są zaprojektowane tak, by działać złączone z kimś innym, dlatego najczęściej takie dzieci nie przeżywają zbyt długo. Wiele zależy tutaj od szczęścia, sposobu złączenia, a także od płci. To dziewczynki około trzykrotnie częściej przeżywają taką zrośniętą ciążę. Najprawdopodobniej wynika to z ogólnie większej odporności żeńskich komórek. Chłopcy są zwyczajnie słabsi i w trudnych warunkach radzą sobie gorzej. Ale jeśli dzieci przeżyją poród, to czasem jest możliwość ich operacyjnego rozdzielenia, jednak niejednokrotnie taka procedura wiąże się z dużym ryzykiem śmierci dla jednego albo nawet obojga rodzeństwa. To powoduje, że rodzice stają przed trudnym dylematem: pozwolić im żyć dalej, ale złączonymi, czy może ryzykować operację?

Zrobiłem ankietę na kanale i według waszych głosów zdecydowanie lepszym wyborem byłoby rozdzielenie takich osób. I ja wcale się waszej decyzji nie dziwię. W końcu życie bliźniaków syjamskich musi być okropne. Pokrzywione ciało, ciekawski wzrok ludzi, konieczność dostosowywania całego swojego życia do drugiej osoby i zero prywatności to coś, czego większość z nas nie mogłaby zaakceptować. W związku z tym nic dziwnego, że według was warto podjąć ryzyko. Ale sprawa okaże się nie być taka oczywista, kiedy powiem, że wiele bliźniąt syjamskich prowadzi całkiem satysfakcjonujące i szczęśliwe życie, oczywiście wiążące się z pewnymi ograniczeniami, ale czy są one na tyle duże, że uzasadniają ryzyko śmierci? Tego typu dylematy moralne są trudne do rozstrzygnięcia. Powstały całe artykuły naukowe analizujące ten problem pod względem etycznym i wiele zależy od konkretnych przypadków. Może warto więc zapytać samych zainteresowanych?

Lori i George (wtedy jeszcze Reba) Schappell:

“Czy byśmy się rozdzieliły, gdybyśmy miały szansę? Absolutnie nie. Zawsze powtarzam – po co naprawiać coś, co nie jest zepsute?”

Okazuje się, że większość bliźniąt syjamskich nie decyduje się na ryzykowną operację, kiedy mogą już same podjąć decyzję. Zwyczajnie nie przeszkadza im tak bardzo towarzystwo swojego brata lub siostry. Co więcej takie złączone rodzeństwo najczęściej tworzy ze sobą naprawdę bliskie relacje i cenią sobie fakt, że w trudnych chwilach zawsze mają siebie nawzajem. Niejednokrotnie potrafią świetnie funkcjonować na co dzień i radzić sobie z przeciwnościami. Mogą normalnie pracować, spędzać czas czy nawet zakochać się. Poznajcie najpopularniejsze aktualnie bliźniaczki syjamskie: Abby i Brittany. Y… Może w ten sposób powinienem je zaznaczyć. Dziewczyny zdobyły popularność przez występy w różnych wywiadach i filmach dokumentalnych, gdzie prezentowały swoje codzienne życie. Są złączone ze sobą od pasa w dół, ale mają oddzielne serca czy płuca i każda kontroluje jeden bok wspólnego ciała. Jak można się domyślić, czasem koordynacja ruchów sprawia im problemy, ale dziewczyny świetnie opanowały wiele złożonych czynności. Potrafią pływać, grać w siatkówkę czy nawet prowadzić samochód, choć egzamin na prawo jazdy zdawały dwa razy, no bo według prawa są oddzielnymi kierowcami.

Ale to przecież oznacza też, że podczas egzaminu sobie podpowiadały, a nawet pomagały. A to chyba niedozwolone.

Ich rodzice również stanęli przed wspomnianym dylematem: próbować rozdzielić dziewczynki, co wiązałoby się z ryzykiem śmierci przynajmniej jednej, a nawet udana operacja oznaczałaby niepełnosprawność obu, czy może pozwolić im żyć tak, jak teraz. Jak sami stwierdzili, nie mogli wybierać pomiędzy córkami i pozwolili obu dziewczynom dorosnąć we wspólnym ciele. Dzisiaj z pewnością nie żałują swojego wyboru. Siostry wydają się szczęśliwe. Wspólnie pracują jako nauczycielki w szkole, chociaż pobierają tylko jedną pensję. Co ciekawe Abby zakochała się i w 2021 roku wyszła za mąż. Życie sióstr, ale też wielu innych złączonych bliźniąt oczywiście jest trudne, ale często nie tak bardzo jak mogłoby się nam wydawać. Do braku prywatności można się przyzwyczaić, jeśli tej prywatności nigdy się nie miało, a wiele innych przeszkód w życiu da się obejść różnymi sposobami.

Należy jednak pamiętać, i takie bliźnięta też często zwracają na to uwagę, że to cały czas są dwie niezależne osoby o oddzielnych świadomościach i każda z nich może mieć różne pasje, poglądy czy nawet orientację seksualną. Ale to też nie musi być problemem, bo przecież nic nie stoi na przeszkodzie, by jedna siostra na przykład czytała sobie książkę, a druga w tym czasie powiedzmy rysowała. A jeśli jakieś zainteresowania wymagają skoordynowanych działań, zawsze można się dostosować – raz zrobimy coś co lubisz ty, a potem zrobimy coś co lubię ja. Wystarczy ze sobą rozmawiać.

Lori i George (wtedy jeszcze Reba) Schappell:

“Jeśli kochasz osobę, z którą jesteś połączona i szanujesz ją, to dajesz jej prywatność i idziesz na kompromis w różnych sytuacjach”

Jednak kwestia romantycznych relacji faktycznie może być sporym problemem, zwłaszcza jeśli bliźnięta współdzielą narządy płciowe, ale ponownie wszystko zależy tutaj od dobrej komunikacji rodzeństwa. Tak pewne siostry syjamskie złączone podobnie jak Abby i Brittany, opisały na Reddicie jak to wygląda w ich sytuacji. Co ciekawe jedna określiła się jako hetero- a druga homoseksualna.

“Chociaż zarówno ja, jak i moja siostra odczuwamy popęd seksualny i obie doświadczamy podniecenia, już dawno zgodziłyśmy się, że nie będziemy uprawiać seksu, ponieważ 1. byłoby to dla nas obu bardzo niekomfortowe i 2. ryzyko ciąży byłoby zbyt duże. Gdybyśmy zaszły w ciążę, istnieje duże prawdopodobieństwo, że byśmy umarły. Ale wciąż możemy zachowywać się intymnie z partnerami. Ja na przykład całowałam i przytulałam moją dziewczynę. Ale ona była aseksualna, co oczywiście ułatwiało sprawę”.

Dodatkowo dziewczyny opisały, że kiedy jedna się masturbowała, no to musiała dotykać przecież wspólnej waginy, no a drugiej niekoniecznie podobało się wtedy, że ktoś jej wkłada rękę w majtki. Dlatego zdecydowały zrezygnować z zabaw zupełnie.

“Skoro siostry zakonne dają radę, to my też damy.”

Swoją drogą rozbawiło mnie, że te siostry same siebie nazwały hipsterkami. Bo rozumiecie. Hip to biodro, a one są połączone miednicami. To tak jakby ktoś się zastanawiał, czy można żartować z takich osób.

Inaczej do tej sprawy podeszli Lori i George Schapell. George jest transpłciowym mężczyzną, stąd różna płeć bliźniaków. Oni nie zrezygnowali ze swojego życia erotycznego. Po prostu kiedy jedno bawiło się z partnerem, drugie czytało książkę albo inaczej oddzielało się od sytuacji. Po internecie krąży też historia braci syjamskich, którzy o prawo do masturbacji poszli walczyć w sądzie, ale nie wierzcie w to. To fejk news z satyrycznej strony, który jednak może rodzić ciekawe dyskusje prawne. Dajcie znać w komentarzach, jak powinien brzmieć werdykt sędziego w takiej sytuacji.

Ale połączenie z drugim człowiekiem oznacza też wspólny krwioobieg i wspólne hormony. Czy to oznacza, że oni wyczuwają nawzajem swoje emocje? Wszystko zależy tutaj od rodzaju połączenia, ale tak, często jest to możliwe. Jeśli na przykład jedna siostra czuje głód czy stres, to istnieje możliwość, że druga to wyłapie, a nawet, w zależności od współdzielonych narządów, może się za nią najeść. Podobnie zresztą kiedy jedna wypije alkohol, to druga też będzie czuć upojenie. Przy okazji sprawdziłem też, jak wygląda kwestia wspólnego oddychania. Otóż jeśli jedna z nich wstrzyma oddech, to być może będzie w stanie wytrzymać dłużej niż przeciętny człowiek, dzięki tlenowi z płuc siostry, ale w końcu będzie go za mało w krwioobiegu, więc też będzie musiała zacząć oddychać. Oprócz tego złączony krwioobieg sprawia, że rodzeństwo może wyczuć, kiedy druga osoba czymś się podnieciła, a to przecież rodzi niezręczne sytuacje.

“Nauczyłyśmy się z tego śmiać. Wymieniamy wtedy porozumiewawcze spojrzenia, mówiące “Wiem, że się podnieciłaś, ty niegrzeczny zboczuszku.” To może brzmieć dziwnie dla normalnego rodzeństwa, ale my tak czy inaczej nie jesteśmy normalne.”

Szczególnie ciekawym przypadkiem współdzielenia doświadczeń są bliźniaczki Krista i Tatiana Hogan, które nie tylko są ze sobą złączone głowami i naczyniami krwionośnymi, ale ich mózgi mogą się ze sobą porozumiewać… Podobno dziewczynki prowadzą ze sobą normalne konwersacje w ich głowach. Na tym wideo matka zasłoniła oczy jednej z nich, a mimo to dziewczyna potrafiła powiedzieć, co widzi jej siostra. Jak opisują, patrzenie przez cudze oczy wymaga od nich trochę skupienia, ale jest jak najbardziej możliwe. Przykład tych dziewczynek to najbliżej jak człowiek kiedykolwiek zbliżył się do telepatii.

Jak widać, życie w złączeniu z drugą osobą wcale nie musi od razu oznaczać największej tragedii pod słońcem, czego świetnym przykładem jest para najpopularniejszych bliźniaków syjamskich… czyli Bliźniaków Syjamskich, tych oryginalnych. Taki pseudonim artystyczny nosili bracia Chang i Eng Bunker, którzy w XIX wieku podróżowali po świecie jako atrakcja cyrkowa. Połączeni byli ze sobą mostem ze skóry i chrząstki w okolicy klatki piersiowej, a także współdzielili wątrobę. Pochodzili właśnie z Syjamu, czyli dzisiejszej Tajlandii i na swoich występach zdobyli tak dużą popularność, że do dzisiaj każde złączone rodzeństwo nazywa się bliźniakami syjamskimi. (Trzeba jednak wiedzieć, że medycy starają się odchodzić od tego nazewnictwa na rzecz na przykład bliźniąt nierozdzielonych.) W tamtych czasach Changa i Enga nie dało się bezpiecznie zoperować, przez co do końca życia pozostali połączeni. Na swojej przypadłości dorobili się sporego majątku, a także obaj się ożenili – zresztą ich żony były siostrami. Łącznie spłodzili dwadzieścioro jeden dzieci, a dzisiaj szacuje się, że na świecie żyje 1,5 tysiąca ich potomków. Ten przykład pokazuje, że nawet pomimo wady rozwojowej, bliźniacy mogą prowadzić satysfakcjonujące życie. Niestety z czasem Chang zaczął coraz częściej chorować i nadużywać alkoholu. Co ciekawe raz z powodu alkoholu wszczął bójkę, przez którą został skazany na karę więzienia, ale jej nie odbył, bo ograniczałoby to też wolność niewinnego Enga. Według konstytucji Stanów Zjednoczonych, wolność niewinnej osoby jest dużo ważniejsza niż ukaranie tej winnej. Eng często opiekował i troszczył się o swojego słabnącego brata, ale pewnego ranka okazało się, że Chang umarł. Eng powiedział wtedy “W takim razie ja też odchodzę” i wyzionął ducha około dwie godziny później. Panowie mieli 62 lata.

Mamy więc odpowiedź na pytanie, co dzieje się z drugim bliźniakiem, kiedy pierwszy umiera. Drugi również odchodzi najczęściej przez toksyny z rozkładającego się ciała wywołujące sepsę. Jedyną szansą w takiej sytuacji byłaby jak najszybsza operacja rozdzielająca.

Redaktor zadaje pytanie, a Lori i George (wtedy jeszcze Reba) Schappell odpowiadają:

“Czy jeśli jedna z was umrze, to będzie to oznaczało automatyczną śmierć drugiej?

Nie, to kolejny mit. Jeśli zostanie to wyłapane odpowiednio wcześnie, możemy zostać odwiezione do szpitala i szybko rozdzielone, by uratować tę drugą.”

Niestety Lori i George Chapell, mimo tego, co powiedzieli w wywiadzie, umarli razem w 2024 roku. Szczegóły śmierci nie zostały podane do wiadomości publicznej, więc nie wiemy, czy podjęto próbę zoperowania ich. Jak do tej pory nigdy nie udało się skutecznie oddzielić żyjącego bliźniaka od martwego tak, by przeżył, chyba że mówimy o niemowlakach, którzy od urodzenia pozostawali pod opieką lekarzy. W przypadku dorosłych bliźniąt nie znalazłem żadnego takiego przypadku, ale teoretycznie jest to możliwe przynajmniej przy niektórych typach połączeń i pod warunkiem szybkiej reakcji. Medycyna cały czas się rozwija i jesteśmy coraz lepsi w naprawianiu błędów natury. Zresztą według naukowców dzisiaj dałoby się dość łatwo rozdzielić Changa i Enga. Na przykład podobny rodzaj złączenia miały te dziewczynki, które dzisiaj biegają sobie zupełnie osobno w pełnym zdrowiu. Pomimo tego, że życie połączonych bliźniaków często nie jest takie złe, jak mogłoby się wydawać, trzymajmy kciuki, by tego typu udanych operacji było jak najwięcej.

Bliźnięta syjamskie są niezwykle fascynujące. Kiedyś uważano je za potwory albo zły omen. Dzisiaj wiemy, że to po prostu zwykły wynik błędów w tym skomplikowanym procesie, jakim jest ciąża. Pamiętajcie jednak, że tacy ludzie to przede wszystkim ludzie. Dwie oddzielne osoby, złączone ze sobą w jakiś sposób, które chcą prowadzić względnie normalne życie i na pewno docenią, jeśli nie będą wytykane palcami na ulicy. A z mojej strony to już wszystko, do zobaczenia wkrótce, cześć!

Źródła (mniej więcej w kolejności używania w tekście):
Kobylarz, Krzysztof. (2014). History of treatment of conjoined twins. Anaesthesiology intensive therapy. 46. 116-23. 10.5603/AIT.2014.0022.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1600-0684.2000.290608.x
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9367370/
https://www.abc.net.au/news/science/2018-10-05/two-headed-animals-causes-and-how-common-are-they/10337640
https://medlineplus.gov/ency/anatomyvideos/000025.htm
https://www.nhs.uk/pregnancy/finding-out/pregnant-with-twins/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10786185/
https://en.wikipedia.org/wiki/Conjoined_twins
https://en.wikipedia.org/wiki/Primitive_streak
https://www.sciencefocus.com/the-human-body/embryo-research-14-day-extension
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10786185/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560839/
https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/conjoined-twins
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1757916/
https://youtu.be/OmxUXZIb1RM?si=O5P7XwCYe3R0ewB_
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4882632/
https://www.reddit.com/r/AMA/comments/1cgetlq/were_conjoined_twins_with_different_sexualities/
https://en.wikipedia.org/wiki/Abby_and_Brittany_Hensel
https://www.tyla.com/life/abby-brittany-hensel-conjoined-twins-teacher-paid-043957-20250801
https://www.unilad.com/community/life/abby-brittany-hensel-conjoined-twins-wedding-husband-900055-20240328
https://youtu.be/OmxUXZIb1RM?si=p9jWoSqVXNwV-OCd
https://leadstories.com/hoax-alert/2017/09/fake-news-siamese-twins-not-in-vicious-legal-battle-over-right-to-masturbate.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Krista_and_Tatiana_Hogan
https://fb.watch/BsyJKv2biA/
https://en.wikipedia.org/wiki/Chang_and_Eng_Bunker
https://journals.indexcopernicus.com/api/file/viewByFileId/592150
https://en.wikipedia.org/wiki/Chang_and_Eng_Bunker
https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/lori-george-schappell-conjoined-twins-dead-at-62-1235879392/
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213576624000514
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4882632/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560839/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6202605/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10786185/
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S180759322202988X?via%3Dihub
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0039606019304180
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560839/
https://www.eonline.com/news/1409171/conjoined-twins-brittany-and-abby-hensel-and-husband-josh-bowling-are-all-smiles-in-new-photo